Gebelik ve Folik Asit
Hamilelik denince belki de ilk akla gelen vitaminlerden biridir ''Folik Asit''. O zaman biraz tanımakta fayda var. Acaba neden bu kadar önemli?
- Beyin gıdası olarak da değerlendirilebilir. Bebeğin beyin gelişimi için gerekli bir vitamindir.
- Kan hücrelerinin yapımı için önemli görevleri vardır. Dolayısıyla yetersizliğinde anemi (kansızlık) görülür. Bu durum hem anne hem de doğacak bebek için sağlık sorunları oluşturabilir .
- Depresyona engelı olur. Anne adayının sakinleşmesine yardımcı olur.
- Protein metabolizmasında görev alır.
- Erken doğumu önleyebilir.
Yetersizliğinde :
- Anemi
- Sindirim bozuklukları
- Yorgunluk
- Saçlarda beyazlaşma
- Büyüme geriliği
- Nefes almada zorlanma
- Hafıza sorunları görülür. Bunların her biri dikkate alınması gereken önemli belirtilerdir.
Yetersizlik birkaç nedenden oluşur:
- Günlük diyetin folik asit ve C vitamininden yetersiz olması. C vitamini folik asitin vücutta emilimi kolaylaştırır. Birlikte alındıklarında vücutta daha etkili kullanılır.
- Folik Asit ince barsakların üst kısmından emilir . Bu bölgede oluşan herhangi bir hasar emilimi engellediğinden yetersizlik oluşur.
- Karaciğer hastalıklarında ve vitamin B 12 yetersizliğinde folik asidin hücreye girmesi engellendiğinden folik asit yeterince emilemez.
- Hamilelik , hipertiroidi ve metabolizması çok hızlı çalışanlarda folik asit gereksinimi arttığından doğal yollarla karşılanamaz.
Latincede ''yaprak'' anlamına gelen bu vitamin oldukça hassastır. Sıcaklık ve ışıkta vitamin değerini kolayca kaybeder. Bu nedenle kullanımı zor bir vitamindir. Gereksinimin arttığı durumlarda doğal beslenme yolları ile gereksinim karşılanamaz. Destek folik asit gerekir. Normal bireylerde günlük ihtiyaç kg başına ortalama 2 mcg'dır. Hamile kadınlarda bu gereksinime ek olarak 200 mcg folik asit gerekir. Bu nedenle takviye dışarıdan yapılmalıdır.
Hamile annelere bu kadar gerekli olan folik asit hangi yiyeceklerde var ?
- Kurubaklagiller (kuru fasulye, nohut, mercimek)
- Yeşil yapraklı sebzeler (ıspanak, semizotu, maydanoz vb)
- Yağlı tohumlar (fındık, ceviz, badem)
- Tam tahıllar (tam buğday, yulaf, çavdar vs.)
- Karaciğer gibi organ etleri
Gereğinden fazla alımı beslenmeyle değil daha çok dışardan tabletle mümkündür. Aşırı dozlarda alındığında iştah kaybı , kusma, şişkinlik ve karın ağrısı görülür.
Folik asit gereksinimi için örnek menü :
Sabah : Kuşburnu çayı, peynir, mevsim yeşillikleri, tam tahıllı ekmek
Ara : 10 adet fındık, 3-4 adet kuru kayısı
Öğle : Izgara et, bol yeşillikli salata, tam tahıllı ekmek
Ara : Taze meyve
Akşam : 1 kase mercimek çorba, 1 tabak yeşil sebze yemeği, bol yeşil salata
Pilav – Makarna veya tam tahıl ekmeği
Ara : 10 adet badem, 1 kaşık siyah kuru üzüm
Buna benzer bir beslenme şekli uygulandığında doğal yollarla almamız gereken folik asit kısmını tamamlamış oluruz. Seçilen sebze ve meyveler C vitamini bakımından zengin olduğunda folik asidin emilimi kolaylaşır, vücutta daha kolay kullanılabilir. Bu nedenle beslenme şeklini oluştururken yapılan seçimler önemlidir. Çay, kahve gibi kafeinli içeceklerden uzak durulmalıdır. C vitamini kaynaklı içecekler daha yararlı olacaktır.
Yukarıda verilen menü örneğinde genelde değişiklikler yapılabileceği gibi ortalama olarak bu tabloyla devam etmek uygun olacaktır. Besin değeri daha yüksek yiyecekler tercih edilmelidir. Uygulanacak bu beslenme şekli sadece hamilelik döneminde değil emziklilik döneminde de devam etmelidir. Anne sütünün yeterli ve kaliteli olması için bu dönemdeki beslenme şekli de en az hamilelik dönemi kadar değer taşır.