Hamilelikte Demir İhtiyacı
Demir kanda yüksek miktarlarda buluna bir mineraldir. Vücuttaki en önemli görevi hemoglobin üretmektir ve kırmızı kan hücrelerine oksijen taşır. Ayrıca sağlıklı büyüme ve bağışıklık sisteminin gelişmesi için gereklidir. Hamilelik döneminde bebeğe ve içinde bulunduğu keseye demir depo edilir. Hem anne hem de bebek için önemli bir mineraldir. Doğru beslenen kadınlarda demir yeterli olabilir ancak hamilelikte gereksinim artar. Doğumda kaybedilen kanla demir kaybedilmektedir. Ayrıca bağırsak parazitleri , görünmeyen kanamalar ve yaralanmalar, yoğun yapılan egzersizler de demir kaybına neden olur. Tüm bu sebeplerden ötürü demir kaynaklarını doğru almak gerekir.
Günlük beslenmede demir alımını artırmak için dikkat edilmesi gereken noktalar vardır. Bu dönemde ek demir takviyeleri yapılmışsa demir preparatlarıyla birlikte süt ve süt ürünleri (süt , yoğurt , peynir) kullanılmamalıdır. Çay , kahve , kolalı içecekler gibi kafein içerikleri yüksek içecekler demir emilimini engeller. Dolayısıyla demirin vücutta kullanılması engellenmiş olur. C vitamini demirin emilimini arttırır. Bu nedenle taze sebze ve meyveyle birlikte demir alınabilir. Vücutta kullanımı daha etkin olur.
Demir eksikliği ülkemizde yaygın görülür, özellikle Anemi (kansızlık) sık görülür. Saç dökülmesi, tırnak kırılması , halsizlik, sinirlilik gibi belirtiler verir. Anne adaylarında bu belirtiler görüldüğünde veya rutin kontrollerde demir değerlendirilmesi yapılır. Yetersizliği önemli belirtiler verdiği gibi aşırı kullanımı da vücutta kanserojen hücrelerin beslenmesine yardımcı olur ve dolayısıyla E vitaminine olan ihtiyacı arttırır . Beslenme dışında yapılan takviyeler mutlaka bir uzman kontrolünde olmalıdır.
Besinsel olarak en iyi kaynakları: yumurta, et ve et ürünleri, balık, karaciğer , yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller ve tam tahıllardır. Ayrıca badem , kuru erik ve siyah kuru üzüm de iyi birer demir kaynağıdır; ara öğünler için çok uygundur. Bu kuruyemişler iyi birer demir kaynağı olmanın dışında annenin aç kalmasını da engelleyeceklerdir. Öğünlerde tüketilen besinlerin yanında nane , maydanoz gibi otların kullanımı hem C vitamini hem de demir bakımından zengin gıdaların tüketilmiş olması bakımından faydalı olacaktır.
Genel bir beslenme menüsü oluşturursak :
- Sabahları, eğer takviye bir demir varsa, 2 saat sonrasında kuşburnu çayı ile kahvaltı yapılabilir. Kuşburnu C vitamini içerdiğinden demirin emilimi için daha uygun olacaktır. Peynir en az 2 dilim yenmelidir. Zeytin ve reçelin besleyici değeri çok olmadığından yenmeyebilir. Et ürünleri demirden zengindir ancak kahvaltıda , salam, sosis gibi et ürünleri içerdikleri katkılar nedeniyle önerilmez. Tam tahıllı ekmekler kahvaltı için uygundur.
- Ara öğünlerde 10 adeti geçmemek üzere fındık, badem, ceviz tüketilebilir. Yanına kuru üzüm, erik, kayısı yenilebileceği gibi taze meyveler de seçilebilir.
- Öğle ve akşam yemeklerinin birinde et tüketilecekse (kırmızı et, tavuk veya balık olabilir) diğerinde sebze yemekleri tercih edilmelidir. Salatalar bol yeşillikli olmalıdır ve her öğünde bulunmalıdır. Yoğurt , ayran , cacık gibi besinler ana öğünde tüketilebilir. Ana öğünlerde yenmiyorsa ara öğünlere alınabilir ve süt de içilebilir.
- Günde en az 2-3 porsiyon sebze ve 3-4 porsiyon da meyve tüketilmelidir. Bu hem C vitamini , hem demir hem de günlük lif alımı için gereklidir.
- Lif (posa) gereğinden fazla alınırsa vitamin ve minerallerin bağırsaktan emilimini engelleyebilir. Gerektiği kadar alınmalıdırlar.
Doğru beslenme bütün vitaminlerde olduğu gibi Demir ihtiyacını da karşılamak bakımından önemlidir.
Deniz Şafak