Okula Uyum Süreci
Anaokuluna başlamak hem aile hem de çocuk için büyük bir adımdır. Okul öncesi eğitimle çocuğun gelişimi desteklenir ve okul yaşamının temelleri atılır. Çocuğun ilk sosyal ortamı olan aileden ayrılışı, yeni bir ortamla ve o ortamın kurallarıyla tanışması bazı uyum sorunlarının yaşanmasına da neden olabilmektedir. Her çocuk uyum sürecinde farklı tepkiler gösterebilir. Bu nedenle ailenin çocuğunu tanıması ve doğru tutumlar sergilemesi önemlidir.
Çocuğun okul cağına dek içinde yasadığı ve uyum sağladığı, kendini kabul ettirdiği ev ortamından ayrılarak farklı bir ortama geçişi çocuk ve aile için belli bir uyum sureci gerektirir.
Uyum sürecinde en sık rastlanan sorun anneden ayrılma kaygısıdır. Bu kaygıdan dolayı çocukta kaçınma davranışı gözlenir. Bazı çocuklar bu kaygıyla daha kısa sürede başa çıkabilirken bazıları daha fazla desteğe ihtiyaç duyabilir. Bu nedenle ailenin kararlı ve tutarlı davranması; güven vermesi önemlidir.
Çocuğun henüz okula gelmenin anlamını kavrayamaması da uyumu zorlaştıran etkenlerdendir. Ailenin evdeki anlatımlarının yanı sıra okulda yaşadığı tecrübeler burada önemli rol oynayacaktır.
Aile nasıl davranmalıdır?
- Ailenin göstereceği kararlılık ve sabır çocuğun okula uyumunu arttıracaktır.
- Neden okula geldiği anlatılmalıdır.
- Ailenin okula ve öğretmene duyduğu güven çocuğun da güvenmesini sağlayacaktır. Özellikle annenin kaygılarının çocuk tarafından hemen hissedildiği unutulmamalıdır.
- Anneden öğretmene teslim edilen çocuğun öğretmenini benimsemesi ve onu ayıran değil destekleyen kişi olarak hissetmesi sağlanmalıdır.
- Okula zamanında gelinmesi ve erken gelerek uzun bekleyişlerin yaşanmaması gereklidir. Aynı şekilde okul bitiminde onu tam zamanında alın ya da servisle geliyorsa evde mutlaka onu karşılayacak bir kişinin olduğu mesajını çocuğunuza verin. Bu nedenle çocuk okula geliş gidiş saatleri hakkında bilgilendirilmelidir.
- Evde çocuğunuzun gelişimine uygun şekilde öz bakım becerilerini gerçekleştirmesi sağlanmalıdır; çünkü kendi kendine yetebilen çocuğun uyumu çok daha hızlı gerçekleşecektir.
- Evde okulla ilgili doğrudan sorular sormak yerine gününün nasıl geçtiğini sorarak sohbet başlatmak daha doğru olacaktır. Anlatmak istemeyen çocuk zorlanmamalıdır. Aile kendi gününü paylaşarak örnek oluşturabilir. Küçük yaştaki çocukların okulda yaşadıklarını daha çok oyun yoluyla ortaya çıkarabileceklerini unutmayın.
- Ayrılmakta zorlandığı durumlarda vedalaşmayı kısa tutmak ve geri geleceğinizi söyleyerek yanından ayrılmak daha uygundur. Bu nedenle okul, çocukların gittiği bir yer olarak tanıtılmalı ve anne/babaların neden okulda kalamayacağı çocuğa açıklanmalıdır. Çocuğun okula girdiği andan itibaren öğretmeni ile iletişim kurmasının sağlanması önemlidir.
- Tüm aile üyelerinin ve çocukla ilgilenen kişilerin çocuğa okulla ilgili güven verici konuşmalar yapması ve aynı tutarlılıkla davranması önemlidir. Çocuğun okul ortamına alışabilmesinde tüm aile üyelerinin ödün vermeden kararlı bir tutum izlemesi sağlıklı bir uyum süreci için gereklidir.
Çocukların okula uyum süreçleri birçok faktörden etkilendiği için farklılıklar gösterebilmektedir.
Çocuğun yaşı, aile tutumları, aile üyelerinin birbirleriyle ve çocukla iletişim biçimleri, özgüven gelişimi ve motivasyonu gibi birçok etken okula uyum sürecini etkileyebilmektedir.
Bazen okula hemen alıştığı düşünülen çocuklar daha sonra beklenmeyen bazı tepkiler verebilirler. Bu, çocuğun farkındalık kazanması ve rutini fark etmesi ile ilgili olabileceği gibi yaşamındaki değişimler, okulda yaşadığı ve çözemediği sorunlar da buna neden olabilmektedir.
Ayrıca yaşanabilen hastalıklar, resmi ya da isteğe bağlı tatiller nedeniyle okula ara verilmesi de uyum sürecini henüz tamamlayamayan çocuklar için zorlayıcı geri dönüşlere neden olabilmektedir. Bu durumlarda çocuğun yaşayabileceği dalgalı duygusal durumların normal karşılanması ve en başta uygulanmaya çalışılan tutumlara istikrarlı bir şekilde devam edilmesi gerekir.
Özellikle uzun tatil süreçlerinde anne ve babanın çocukla doyum sağlayan ve kaliteli zaman geçirmeleri önemlidir. Okul öncesi dönem çocuklarının zaman algılarının ve zamanı planlama becerilerinin henüz yeterli düzeyde olmadığı bilindiğinden okulla ilgili konuşmaların vaktinden önce yapılmaması önerilir. Okula başlama zamanı yakınlaştıkça ufak sohbetlerde okul konusuna yer verilebilir.
Unutulmamalıdır ki uyum süreci her birey için farklılık içerir. Çocuğunuzun yaş gelişim özelliklerini ve kendi bireysel gelişimlerini bilmeniz sürecin daha sağlıklı ilerlemesini sağlayacaktır.
Uzman Psikolojik Danışman