Tuvalet Eğitiminde Doğru Yaklaşımlar

Çocuğa tuvalet eğitimi verirken doğru zamanlama ve olumlu yaklaşım çok önemlidir. Tuvalet eğitimi öncelikle belirli bir fiziksel ve ruhsal olgunluğu gerektirir. Fiziksel olgunluk, hem iç kasların kontrol edilmesini hem de merkezi sinir sisteminin olgunlaşmasını gerektirir.

Psikolojik olgunlaşma ise çocuğun bedenini tam olarak tanıması, benlik algısını geliştirmesi anlamına gelir. Çocuğun tuvaletini tuvalete yapmanın anlamını fark edebilecek psikolojik olgunluğa sahip olması beklenir.

 

Tuvalet eğitimi erken verilmeye çalışıldığında;

 

• Hem anne-baba için zaman ve enerji kaybı yaşanmasına hem de çocuğun başarısızlık duygusu yaşamasına neden olunabilmektedir.
• Çocuğun kendi bağırsak hareketlerini gizlemeyi öğrenmesi ve bu nedenle de kabızlık problemi yaşaması söz konusu olabilir.
• Anne-baba yaşanabilen başarısızlık karşısında çocuğa kızgınlık duyabilmektedir. Bu durum çocukla iletişimlerinin bozulmasına neden olabilmektedir.
• Tuvalet kontrolünde zorlanan çocuklarda ileriki dönemlerde alt ıslatma davranışı görülebilmektedir.

 

Tuvalet eğitimi ile ilgili dikkat edilecek noktalar şunlardır:

 

• Sabırlı ve hoşgörülü olmak sağlam bir tuvalet eğitimi için önemlidir. Olumsuz tutumlarda çocukların ruhsal sağlıklarının zedelenebileceği unutulmamalıdır.
• Fiziksel olgunluk genelde 2 yaşından önce gerçekleşmemektedir.
• Psikolojik olgunlaşma açısından büyüme, gelişme ve yeni bir yetenek kazanabilme duygusu 2 yaş itibariyle belirginleşir.
•  Çocuğun tuvalet eğitimine hazır olması için şu ölçütleri karşılıyor olması beklenir:
  • Çocuk sözel olarak ya da davranış yoluyla tuvaletinin geldiğini belli edebilir.
  • Altının ıslak olmasından rahatsız olur.
  • 2 – 3 saat gibi bir süre altını ıslatmaz. 2 – 3 saatlik uykudan kuru uyanabilir.
• Tuvalet eğitiminde ödüllendirme önemlidir. Çocuğun çişini ya da kakasını tuvalete yaptığı durumlarda sözel ya da davranışsal ödüller sunulması bir davranışı başardığını fark etmesi açısından faydalı olacaktır.
• Çocuğa arada çiş kaçırmaların normal olduğu anlatılmalı; çocuk bu konuda azarlanmamalı ve utandırılmamalıdır.
• Çiş ve kakadan bahsederken pis, iğrenç gibi kelimeler kullanılması çocuğun da tuvaletten iğrenmesine neden olabilmektedir. Ayrıca çocuğun kendi temizliğini yapabileceği zaman geldiğinde zorluk yaşamalarına neden olabilmektedir.
• Sifonu çekmek, ellerini yıkamak, havlu kullanmak gibi tuvaletle ilgili diğer işleri yapmasına izin verilmelidir.
• İsterse lazımlık kullanmasına izin verilebilir. Başlangıçta belirli aralıklarla lazımlığa ve sonra da klozete oturması sağlanabilir.
• En önemli noktalardan biri de anne ile çocuk arasındaki birebir iletişimdir. Çocuk için yeni bir kazanım olduğu düşünüldüğünde tuvalet eğitiminin anne eşliğinde başlaması ve desteklenmesi büyük önem taşımaktadır. Eğitimin başlarında çocuğun güvene ihtiyacı olacaktır. Bu güven ihtiyacını öncelikle annenin desteğiyle karşılaması sağlanmalıdır. 

 

Elvan Gezen UCUR

Uzman Psikolojik Danışman